Huy Pham's world

Có những buổi chiều, chỉ cần nhìn con lớn thêm một chút, tôi bỗng thấy trong mình có điều gì đó hẫng hụt. Không hẳn là tuổi trẻ, cũng không hẳn là sức lực. Đó là một khoảng vô hình, nơi con người bắt đầu biết sợ những điều ngày trước mình vẫn tưởng còn xa.

Con trong phòng, gọi tôi bằng giọng nói trong veo như thể đời sống này vừa được sinh ra. Còn tôi đứng đó, nghe trong tiếng cười của con có tiếng một chiếc đồng hồ rất cổ đang gõ vào lòng mình.

Từng nhịp.

Rất khẽ.

Nhưng không thể nhầm.

Tôi đã từng nghĩ cái chết là chuyện của người khác. Nó ở đâu đó ngoài kia, trong một bản tin buổi tối, trong một đám tang đi ngang qua phố, trong giọng nói của ai đó bỗng trầm xuống khi nhắc đến một người vừa mất. Khi ấy, cái chết giống như một vị khách lạ đứng bên kia đường. Nó đội mũ, cúi đầu, đi ngang qua đời mình, rồi khuất sau một khúc rẽ. Tôi còn trẻ, còn bận bịu, còn tin rằng thân thể mình là một ngôi nhà chắc chắn, còn thời gian là một cánh đồng rất rộng chưa thấy bờ.

Rồi một ngày, tôi nhìn bố mẹ thật lâu.

Không phải cái nhìn vội vã của một người con quen với sự có mặt của đấng sinh thành. Đó là cái nhìn bỗng dưng biết đau. Tôi nhìn bàn tay mẹ khi nhặt rau, thấy bàn tay ấy mỏng hơn ký ức của tôi. Tôi nhìn lưng bố trong một buổi sáng, thấy dáng người từng là cột trụ của cả nhà nay đã hơi nghiêng về phía hoàng hôn. Tóc bạc không đến bằng một tiếng động lớn. Nó đến như sương phủ lên mái ngói cũ, ban đầu chỉ là một lớp mỏng, rồi một hôm ta giật mình nhận ra cả mái nhà đã trắng.

Từ hôm ấy, tôi bắt đầu sợ chết.

Nỗi sợ ấy không làm tôi thấy mình yếu đi. Nó giống như một cái chạm rất nhẹ, nhưng đủ để tôi giật mình nhận ra mình vẫn còn gắn bó với đời này đến mức nào. Sáng ra, nghe tiếng xe ngoài phố, ngửi thấy mùi cà phê quen thuộc, tự nhiên thấy lòng dịu lại, như thể chỉ cần còn những thứ nhỏ bé ấy thôi cũng đã là một lý do để ở lại. Nhìn con lớn lên từng chút, không phải chỉ cao thêm mà bắt đầu biết sợ, biết thương, biết đứng vững trước những điều không dễ dàng, tôi thấy mình muốn đi cùng con lâu hơn một chút nữa. Những bữa cơm với bố mẹ, trước đây từng ăn vội, giờ lại muốn ngồi lâu hơn, nghe lại những câu chuyện cũ mà ngày xưa mình hay ngắt lời vì nghĩ là đã nghe rồi. Và cả những ngày bình thường, những ngày chẳng có gì đặc biệt, bỗng trở nên đáng quý đến lạ, như thể mỗi ngày trôi qua đều là một món quà mà trước đây tôi đã nhận mà không hề biết mình đang nhận.

Sợ chết, hóa ra, đôi khi chỉ là tên gọi khác của lòng ham sống.

Nhưng chính vì ham sống, tôi lại càng bị hút về phía câu hỏi không ai trả lời rành rẽ được: sau khi chết, con người sẽ ra sao? Tôi tự hỏi điều ấy vào những đêm khuya, khi cả nhà đã ngủ và bóng tối trong căn phòng hình khối. Có phải cái chết là một khoảng không tuyệt đối, nơi mọi ký ức tắt phụt như ngọn đèn hết dầu? Hay ở đâu đó bên kia hơi thở cuối cùng, linh hồn vẫn tiếp tục bước đi, nhẹ hơn thân xác nhưng nặng đầy những yêu thương chưa nói hết?

Tôi đã nghe nhiều lời giải thích. Kinh sách có sự bình thản của kinh sách. Khoa học có sự lạnh lùng đáng kính của khoa học. Những người già lại có một thứ triết học khác, không viết thành công thức, chỉ lặng lẽ truyền qua khói hương và giọng kể. Mẹ tôi có thể sẽ tin rằng người mất chưa hẳn đã đi xa. Bố tôi có thể sẽ không nói gì, vì đàn ông thường đặt nỗi sợ của mình xuống đáy chén trà, và để nó chìm ở đó.

Còn tôi, tôi đứng giữa tất cả những điều ấy như đứng giữa một ngã ba mù mịt.

Có lúc tôi hình dung cái chết là một con sông. Bờ bên này là đời sống với tất cả những gần gũi đến mức ta quên rằng chúng mong manh. Bờ bên kia là một miền không rõ tên. Ai rồi cũng phải bước xuống thuyền. Người lái đò không giải thích, cũng không hứa hẹn. Ông chỉ đưa tay ra, và trong cái đưa tay ấy có sự kiên quyết của vũ trụ. Ta có thể chần chừ, có thể khóc, có thể ngoái lại, nhưng con thuyền ấy hình như chưa từng bán vé khứ hồi.

Tôi sợ đến lượt mình.

Tôi sợ giây phút phải buông tay khỏi con. Tôi sợ phải rời bố mẹ, rời người thân, rời những điều còn dang dở trong đời mình. Tôi sợ một ngày cái tên của tôi không còn được gọi trong hiện tại nữa. Ta sống bao nhiêu năm để trở thành một người cụ thể, có khuôn mặt ấy, giọng nói ấy, thói quen ấy, những lầm lỗi ấy, những yêu thương ấy. Rồi nếu một ngày tất cả tan đi như khói cuối chiều, thì cái còn lại của ta sẽ nằm ở đâu?

Có thể ta còn lại trong ký ức của người khác. Một câu nói từng làm ai đó vững lòng. Một việc tử tế từng được thực hiện đúng lúc. Một tổn thương từng gây ra và chưa kịp xin lỗi. Một ân tình từng được giữ kín trong lòng. Nghĩ đến đó, tôi thấy cái chết không chỉ lấy đi con người, mà còn đem toàn bộ đời sống của người ấy ra cân trên một chiếc cân vô hình. Khi thân xác không còn biện minh được nữa, chỉ những gì ta đã gieo vào đời là còn biết lên tiếng.

Tôi cũng từng nghĩ đến kiếp sau.

Nếu có một lần hóa thân khác, tôi có còn là tôi không? Hay tôi sẽ sinh ra ở một nơi xa lạ, dưới một mái nhà xa lạ, mang một đôi mắt khác và một giọng nói khác? Có khi nào trong một chiều nào đó của kiếp sau, tôi sẽ nghe một bản nhạc mà lòng bỗng buồn vô cớ? Có khi nào tôi sẽ gặp một người lần đầu mà tưởng như đã nợ nhau từ rất lâu? Có khi nào một giấc mơ rạng sáng chính là mảnh tro ấm còn sót lại của một đời sống đã tàn?

Tôi không biết. Chính cái không biết ấy làm con người bé nhỏ. Cũng chính cái không biết ấy khiến con người trở nên thiêng liêng.

Đêm xuống, đôi khi tôi nhìn con ngủ. Trẻ con khi ngủ có một vẻ đẹp làm người lớn không nỡ chạm mạnh vào đời. Bàn tay con đặt trên gối, nhỏ bé đến mức tôi chợt thấy mọi tham vọng của mình trong ngày bỗng trở nên ồn ào. Tôi nghĩ ngày xưa bố mẹ cũng từng nhìn tôi như thế. Họ cũng từng cúi xuống bên một đứa trẻ là tôi, từng mong mình khỏe lâu hơn một chút, sống lâu hơn một chút, để có thể che chở cho tôi qua những mùa bão đầu đời.

Vậy mà tôi đã lớn.

Còn bố mẹ thì già.

Đời người, nghĩ cho cùng, là một cuộc trao tay âm thầm. Người trước giữ ngọn đèn cho người sau đi qua đoạn đường tối. Đến một lúc nào đó, họ đặt ngọn đèn ấy vào tay ta. Họ không nói nhiều. Họ chỉ lùi dần về phía sau, nơi bóng tối ngày một dày hơn. Ta cầm ngọn đèn ấy, vừa soi đường cho con, vừa ngoái lại phía bố mẹ, và lần đầu hiểu rằng yêu thương không cứu được ai khỏi thời gian, nhưng có thể làm cho cuộc chia xa bớt lạnh.

Có lẽ vì thế mà cái chết không chỉ là kết thúc. Nó còn là một lời nhắc khắc nghiệt về cách sống. Khi biết mình không ở đây mãi, ta sẽ không còn dễ dàng phung phí một ngày vào những giận hờn rẻ tiền. Khi biết một cuộc gọi có thể trở thành muộn màng, ta sẽ bớt kiêu hãnh trước người thân. Khi hiểu rằng cái ôm hôm nay không chắc còn nguyên vẹn vào ngày mai, ta sẽ biết cúi xuống trước đời sống bình thường bằng một lòng biết ơn sâu sắc hơn.

Tôi sợ chết. Tôi thú nhận điều ấy mà không thấy xấu hổ.

Nỗi sợ ấy khiến tôi muốn sống đàng hoàng hơn. Nó kéo tôi trở về với những điều cụ thể, vì tình yêu nếu chỉ nằm trong ý nghĩ thì thường quá nhẹ. Tôi muốn thương bố mẹ bằng sự có mặt, bằng kiên nhẫn, bằng một bữa cơm ngồi lâu hơn thường lệ. Tôi muốn yêu con không chỉ bằng trách nhiệm, mà bằng một sự hiện diện thật sự, thứ hiện diện có thể đặt điện thoại xuống khi con bắt đầu kể một câu chuyện không đầu không cuối. Tôi muốn làm việc như thể mỗi việc tử tế đều là một viên gạch lát đường cho linh hồn mình đi qua lúc xế chiều.

Tôi cũng muốn hưởng thụ cuộc sống. Điều ấy không có gì đáng phải giấu. Nhưng càng nghĩ về cái chết, tôi càng hiểu hưởng thụ không phải là chiếm lấy thật nhiều, mà là cảm được thật sâu. Một bữa ăn ngon sẽ khác đi nếu ta biết có những người đã không còn ngồi vào bàn ăn nữa. Một buổi nắng đẹp sẽ khác đi nếu ta hiểu nắng cũng là của tạm. Một ngày bình thường sẽ trở nên lộng lẫy khi ta nhớ rằng có biết bao người đã rời khỏi thế gian chỉ mong được thêm một ngày bình thường như thế.

Biết đâu cái chết không phải cánh cửa đóng sập, mà là cánh cửa mở vào một căn phòng khác của vũ trụ. Biết đâu người đã khuất không mất hẳn, chỉ đổi cách có mặt. Họ có thể trở về rất nhẹ trong mùi hương trầm ngày giỗ. Họ có thể đi ngang qua hiên nhà bằng tiếng lá xao xác lúc nửa đêm. Họ có thể chạm vào ta trong một giấc mơ rạng sáng, khiến ta tỉnh dậy với đôi mắt ướt mà không hiểu vì sao. Cũng có thể họ chỉ còn tồn tại trong linh cảm bất chợt khiến ta sống hiền hơn, thương người hơn, và trở về nhà sớm hơn.

Tôi không chắc mình tin điều ấy. Nhưng tôi muốn tin.

Bởi nếu sau cùng chỉ có hư vô, con người vẫn cần sống sao cho hư vô cũng phải dịu lại. Còn nếu có luân hồi, có hóa kiếp, có một hành trình dài hơn trí óc ta có thể hiểu, thì tôi mong ở một đời sống khác, tôi vẫn mang theo được chút lòng ham sống của hôm nay. Chút lòng ấy, nếu còn, sẽ giúp tôi nhận ra ánh sáng ngay cả khi không nhớ mình từng là ai. Nó sẽ khiến tôi biết thương một bàn tay già, biết lặng đi trước nụ cười của một đứa trẻ, biết run lên trước vẻ đẹp mong manh của cõi người.

Còn bây giờ, tôi vẫn đang sống.

Tôi nghe tiếng con gọi ngoài phòng. Âm thanh ấy kéo tôi ra khỏi những suy tưởng âm u, đặt tôi trở lại giữa căn nhà có hơi người, có ánh đèn, có những việc chưa xong và những thương yêu chưa nói hết. Tôi nghe trong ký ức tiếng bố mẹ ho khẽ. Tôi nghe trái tim mình đập, bướng bỉnh và trung thành. Mỗi nhịp đập như một lời nhắc rằng chưa cần đi quá xa về phía bến bờ kia.

Hãy sống đã.

Hãy yêu đã.

Hãy làm điều cần làm đã.

Rồi một ngày, khi con thuyền kia thật sự ghé đến, có thể tôi vẫn sợ. Tôi nghĩ con người đến phút cuối vẫn có quyền sợ. Nhưng tôi mong khi ấy, giữa nỗi sợ của mình, tôi còn có thể nhìn lại và thấy rằng tôi đã không bỏ phí quá nhiều cơ hội được trao. Tôi đã từng yêu đời, từng khao khát sống. Tôi đã từng cống hiến theo cách của mình. Và tôi đã từng hưởng thụ cõi người này bằng lòng biết ơn của một kẻ hiểu rằng mọi thứ đẹp đẽ đều mong manh.

Tôi sợ chết. Nhưng chính vì sợ chết, tôi càng muốn sống cho ra một đời người.

H.P
07.26