Hà Nội vào thu, nắng bỗng trở nên hiền lành. Không còn cái gay gắt đến ngột ngạt của những trưa hè, cũng chưa mang vẻ nhợt nhạt, dè dặt của mùa đông sắp tới. Nắng tháng Mười vàng vừa đủ, rơi nghiêng trên những mái ngói cũ, đậu xuống vai người qua phố, lặng lẽ hong khô những khoảng sân còn ẩm hơi sương. Dường như sau một mùa dài tất bật, ngay cả mặt trời cũng đã chán cái việc phải rực rỡ suốt ngày.
Tôi thích thứ nắng ấy. Không quá chói chang để người ta phải ngước nhìn, cũng chẳng yếu ớt đến mức cần được thương hại. Nó cứ bình thản hiện diện, chẳng cố làm vừa lòng ai. Một vẻ thảnh thơi có phần ngang ngạnh.
Có một thời, tôi nghĩ cuộc sống phải luôn có điều gì đó để theo đuổi. Một công việc cần hoàn thành, một vị trí cần đạt tới, một lời đánh giá cần được ghi nhận, hay đôi khi chỉ là một cuộc tranh luận mà mình nhất định phải có phần đúng. Tôi từng nghiêm túc với những chuyện ấy đến mức buồn cười. Chuyện gì cũng muốn ra nhẽ, việc gì cũng mong chu toàn, gặp điều trái tai thì khó chịu, thấy chuyện bất công thì muốn lập tức phân bua. Cứ tưởng mình đang sống có trách nhiệm với cuộc đời, hóa ra đôi khi chỉ đang nhận thêm những trách nhiệm mà chẳng ai giao.
Có những buổi sáng lao ra đường như thể chậm vài phút thì cả thế giới sẽ đình trệ. Có những buổi tối mang công việc về tận giấc ngủ. Đến một ngày, chợt nhận ra mình đã đi qua bao nhiêu mùa thu mà chẳng nhớ nổi nắng năm ấy đẹp thế nào.
Rồi cũng có những người từng thân mà xa, những việc từng hết lòng nhưng kết quả chẳng như mong đợi. Ngày trước, tôi thường muốn hỏi tại sao, muốn tìm cho được một lý do đủ sức thuyết phục. Bây giờ, đôi khi chỉ thấy tiếc một chút, rồi thôi. Có những chuyện đơn giản là đã qua, chẳng cần biến mỗi cuộc chia tay thành một biến cố, mỗi lần không như ý thành một bài học lớn lao.
Tôi bắt đầu quý những buổi chiều không có gì đặc biệt. Tiếng xe dưới phố vọng lên vừa đủ xa. Một cuốn sách đọc dở, vài bản nhạc cũ. Ngoài cửa sổ, nắng nghiêng qua những tán cây, chia mặt đường thành từng khoảng sáng tối. Có người vừa đi vừa nghe điện thoại, vẻ mặt căng thẳng như thể đang phải một mình giải quyết vận mệnh nhân loại. Tôi nhìn theo, thấy thấp thoáng mình của những năm trước, bỗng bật cười.
Có người bảo như thế là bắt đầu già. Tôi chẳng phản đối. Già đi một chút mà ngủ ngon hơn, uống trà thấy ngon hơn, không còn mất cả buổi chiều vì một lời nói khó nghe, kể cũng là một cuộc trao đổi có lãi.
Dĩ nhiên, cơm áo vẫn đấy, trách nhiệm vẫn đấy, những dự định còn dang dở và cả những nỗi buồn chưa kịp gọi thành tên. Tôi cũng chẳng định tu hành giữa phố, càng không có tham vọng trở thành một người lúc nào cũng mỉm cười hiền hậu trước mọi sự trái ngang. Có những chuyện vẫn khiến mình nổi cáu, có những ngày chỉ muốn đóng cửa, tắt điện thoại và mặc kệ thiên hạ xoay xở với những vấn đề của họ.
Nhưng rồi sáng hôm sau, nắng vẫn lên, hàng cây vẫn xào xạc, quán cà phê đầu đường vẫn có mấy ông khách quen ngồi bàn chuyện thiên hạ. Những chuyện hôm qua tưởng ghê gớm, qua một đêm bỗng thấy cũng chẳng đến nỗi nào. Có việc cần làm thì làm, có lời cần nói thì nói. Còn những chuyện không thể thay đổi, cứ để chúng nằm yên ở đó.
Nắng thu không làm cho những vết xước của năm tháng biến mất. Nó chỉ phủ lên mọi thứ một màu dịu hơn, khiến cả những điều cũ kỹ cũng có vẻ đẹp riêng. Bức tường loang lổ bên kia phố, chiếc ghế đã bạc màu, những tán lá bắt đầu thưa. Không thứ gì còn nguyên vẹn như thuở ban đầu, vậy mà trong nắng chiều, tất cả trông thật vừa vặn. Một bữa cơm có đủ người thân, một giấc ngủ không trằn trọc, một buổi sáng thức dậy mà lòng không nặng nề. Những điều ấy nghe qua thật bình thường. Vậy mà đã có lúc tôi mải mê với những thứ xa xôi đến mức coi chúng là chuyện đương nhiên. Như thể bữa cơm nhà sẽ luôn có người đợi, những buổi chiều đẹp sẽ còn mãi, và những người thương chẳng bao giờ già đi.
Chiều thu thường xuống chậm. Nắng vẫn còn vương trên những ô cửa, trên hàng cây và trên mái tóc ai vừa đi ngang con phố cũ. Gió khẽ đưa một mùi hương hoa sữa (cái mùi không hiểu sao bị lên án khủng khiếp thế mấy ngày qua) thoảng qua, đủ để biết mùa thu đang ở đây, mà chẳng cần gọi tên. Ngoài đường, tiếng còi xe vẫn giục giã, ai đó vẫn đang vội đến một cuộc hẹn. Một chiếc lá rơi xuống sân, người quét lá vừa gom xong lại phải đưa chổi thêm lần nữa. Ông chẳng có vẻ gì khó chịu. Tiếng chổi tre sột soạt, đều đều, nghe như một bản nhạc không cần ai thưởng thức.
Tôi ngồi thêm một lúc, không đợi ai, cũng không chờ điều gì xảy đến. Ngày mai vẫn có những việc phải làm, những con đường phải đi và biết đâu, cả những nỗi lo mới. Nhưng đó là chuyện của ngày mai.
Nắng dịch dần khỏi mặt bàn. Tôi khép cuốn sách đang đọc dở, định đứng dậy rồi lại thôi. Cứ ngồi thêm một lát, chẳng mấy khi trời đẹp mà mình không phải vội.
H.P
16.10.2026
Trả lời